Hollandse Vereniging voor Genealogie ‘Ons Voorgeslacht’

Project ‘tiende penningen’

Over het algemeen vormen de kohieren van de tiende penning als onderdeel van het archief van de Staten van Holland vóór 1572 één van de belangrijkste archiefbronnen om onroerende goederen te lokaliseren.
Samen met de repertoria op de leenkamers, die nagenoeg volledig gepubliceerd zijn in ‘Ons Voorgeslacht’, vormen ze de bronnen bij uitstek om het genealogisch onderzoek voort te zetten tot in de late middeleeuwen.

Het belang daarvan is al vroeg ingezien. Daarom zijn vanaf 1957 regelmatig in ‘Ons Voorgeslacht’ tiende penningen – soms door derden gesubsidieerd – gepubliceerd. Afgezien van het belang is er nooit planmatig gewerkt. Opname werd min of meer bepaald aan de hand van aanbod en persoonlijke interesse. Het gevolg daarvan is dat er een soort ‘gatenkaas’ is ontstaan.

Ook zijn er natuurlijk kohieren van de tiende penning gepubliceerd buiten ‘Ons Voorgeslacht’ om, bijvoorbeeld Delft en Overschie. Maar soms ook als eigen publicatie uitgebracht. Ongetwijfeld zijn er ook genealogen die tiende penningen hebben bewerkt ten behoeve van hun eigen onderzoek, maar daarbij niet beoogd hebben ze te publiceren.

In 2009 is door het bestuur besloten om te starten met een Project ‘tiende penningen’. Het doel daarvan is om alle tiende penningen van Zuid-Holland bijeen te brengen en voor de leden ter raadpleging op de website van ‘Ons Voorgeslacht’ beschikbaar te stellen.
Om het plan tot uitvoering te brengen is een commissie, bestaande uit de heren H.M. Kuypers en T. Hokken, bereid gevonden om het project te begeleiden, een lijst samen te stellen met ontsloten kohieren, en de transcriptie van ontbrekende kohieren te bevorderen.

De hier bedoelde tiende penning was een 16e-eeuwse belastingheffing op inkomsten uit vermogen, in opdracht van de landsheer door de Staten van Holland geheven. Het eerste jaar van heffing was 1543. Nadien nog vijf maal geheven, in 1544, 1553, 1556, 1561 en 1564. De zgn. tiende penning van Alva, ingevoerd in 1569, betrof een ander soort belasting: een omzetbelasting van 10% op de verkoop van roerende goederen.
In totaal zijn 1325 kohieren van plaatsen bewaard gebleven. Deze berusten vrijwel alle in het Nationaal Archief (toegang 3.01.03.) Archief Staten van Holland vóór 1572.

De heffing van 1564 zal buiten beschouwing worden gelaten aangezien de kohieren van 1561 ook voor die heffing werden gebruikt (op een enkele uitzondering na). Voor de heffing van 1544 werden overigens doorgaans de kohieren van 1543 gebruikt.

Hierbij doet het bestuur een oproep aan de leden om de door hun bewerkte kohieren van de tiende penning – bij voorkeur digitaal – ter beschikking te stellen aan de vereniging. De bewerkingen zullen aan de commissie ter beschikking worden gesteld om ingebracht te worden in het Project ‘tiende penningen’. Leden, die bereid zijn om nog niet ontsloten kohieren te transcriberen, kunnen zich eveneens opgeven bij het bestuur.

U kunt uw bewerkingen zenden naar dit email adres.